BAHÇE TESYSY
Yleriki yyllarda kar?yla?ylabilecek birçok problem bahçe tesis ederken bazy hususlara dikkat edilirse önlenebilir. Bu dikkat edilmesi gereken hususlar ?unlardyr:

* ?iddetli rüzgarlara (özelliklede kuzey ruzgarlary)açyk yerler olmamalydyr.

* E?imli ve yamaç yerler seçilmemelidir.

* Tesis öncesi toprak numunesi alynyp tahlil yaptyrylmalydyr.
*Kiraz so?uklama ihtiyacy yüksek bir meyve oldu?u için yüksek yerlere tesis edilmelidir.
* Don tabany olu?turan yerlere kurulmalydyr.

*Taban suyu yüksek yerlere kurulmamalydyr.

Ky?yn -20 C’nin altyna dü?meyen bölgeler seçilmelidir. önceki bol ya?y?lar o yylyn ürün kalitesine, hasattan sonraki ya?y?larda gelecek yylyn ürün kalitesini etkilemektedir. Kiraz, so?uklama ihtiyacy yüksek bir meyvedir.

Anaç Seçimi :

Ku? Kirazy (Prunus avim ) : Ülkemizde yaygyn olarak kullanylan bir anaçtyr. Dikine ve kuvvetli büyür, büyük taç yapar. Uygun ?artlarda uzun ömürlüdürler. Geçirgen derin, organik maddece zengin topraklarda verimli tynly,daha iyi yeti?ir. Kirece mukavemeti azdyr. Göz a?ysy ile uyu?masy iyidir. Toprak ve arazi yapysy uygun olursa 6*6, 6*5 m. aralyklarla
dikilip ilk yyllardan itibaren ?ekil verilmeli ve budama yapylmalydyr. Terbiye ve budamaya fazla dikkat edilemeyecekse biraz daha geni? dikilebilir.

Ydris ( Prunus mahalep ) : Daha az su verilebilen arazilerdeki kiraz bahçesi tesisinde uygun bir anaçtyr. Daha çok
vi?neye anaç olarak kullanylyr.

*Taç küçüktür. Ku? kirazynyn %75-80’i kadar.

*Kökler daha derine gider.

*Süzek ve kumlu topraklary sever. Ku? kirazyna göre kirece daha dayanyklydyr.

* A?y uyu?mazly?y gösterebilir.
* Yüksek (60-65 cm.) den a?ylandy?ynda bodurla?tyrycy etki artar, fakat pratik olmady?yndan pek uygulanmamaktadyr.

Genellikle Prunus mahalep ile kurulan kiraz bahçeleri için 4x5, 5x5 m. dikim mesafeleri uygundur. Vi?ne bahçeleri
için ise 4x4, 4x5 m. gibi aralyklar önerilebilir.

Kiraz yeti?tiricilinde problemlerin önemli bir bölümü ,henüz bahçe kurulurken yapylan hatalardan
kaynaklanmaktadyr. Bu hatalar:Tek çe?itle bahçe kurulmasy, ilk yyllarda a?açlaryn terbiye edilmemesi , derin dikim gövde yaralanmalarynyn önemsenmemesi ?eklinde sayylabilip bunlar, ileriki yyllarda a?acyn verim ve sa?ly?yny etkilemektedir. Tek çe?itle bahçe kurulmasy yetersiz döllenmeye veya hiç döllenmemeye sebep olmaktadyr. Ben dü?meden hasada kadar olan sürede ya?mur çatlamasy zararyna kar?y tek çe?itle bahçekurulmamasy gerekmektedir. Her kiraz bahçesinde en az 4-5 çe?itbulunmalydyr. Çe?itlerin seçiminde ise birbirlerini dölleyebilir nitelikte olmasyna dikkat edilmelidir.

ÇE?YT SEÇYMY

Yyi bir verim için birbirini iyi dölleyebilir çe?itlerin bulunmasy, ekolojik faktörlerden kaynaklanan riskin azaltylmasy,
1,5 aylyk bir süre boyunca pazara kiraz sunulabilmesi, hasatta i?çilik v.b. gibi yönlerden dolayy syky?mamak için iyi
bir çe?it planlamasy gereklidir.

Türkiye’nin ihracat ?ansy en fazla olan ve en popüler çe?it 0900 Ziraattir. Fakat yinede 0900 Ziraatyn dölleyi
cilerinin kiraz tarymynda planlanmasy zorunludur.Dölleyicileri genellikle Bigerreau Gauçher,Nnoble Starks Gold, Lambert
Vista ,Merton Late,Jübile’dir. 0900 Ziraat de?i?ik bölge isimleriyle ülkemizde yaygyndyr.Uluborlu Napolyonu,Dereçine
Napolyonu,Ak?ehir Napolyonu,Malatya Dalbasty,Allahdiyen,Salihli ve M.Kemal Pa?a Napolyonu gibi de?i?ik adlarla anylmaktadyr.Fakat yapylan çaly?mada tüm napolyon diye adlandyrylan bu kirazlarymyzyn ayny olmady?y yalnyz sinonim
oldu?u anla?ylmy?tyr.
Dölleyici :Kiraz bahçelerinde temel sorunlardan birisi, döllenme problemi ve bunun bir sonucu olarak verim azly?y ve verim düzensizli?idir.Verim azly?y ve verim düzensizli?inin ba?ka sebepleri de olmakla birlikte en önemlisi do?ru dölleyici planlamamasydyr.

YER SEÇYMY

Kiraz; kulanylan anaç ne olursa olsun taban arazileri sevmez. Taban suyu olan bölgelerde kiraz tarymy yapylamaz.
Geçirgen ve organik maddece zengin olan topraklary sever. Don çukurlaryndan zarar görür. Yüksek yerlerde, güney bölgelerde
erken donlardan çiçekler zarar görür. Ky?y -20 C’nin üstünde olan bölgelerde dallarda ve köklerde don zarary olabilir.

TOPRAK HAZIRLI?I

Kiraz dikiminden önce arazi tesviye edilmeli,A?ustos-Eylül ayynda 90 cm. aralykla dip kazanla baklava dilimi ?eklinde sürdürülmelidir. Kysmi taban suyu veya su birikme gibi problem sözkonusu olursa 40-50 m. aralykla hendekler olu?turulmalydyr.

Anaç Seçimi : sulama imkany bulunan ve kireç orany dü?ük topraklarda ku? kirazy anacy kullanmalydyr. Kireç bir miktar bulunuyorsa ve sulama imkany az ise kökü derine daha fazla inen idris anacy kullanmalydyr.
Dikilecek fidanlarda gövde sa?lam olmaly yara olmamasyna dikkat edilmelidir.Kök bölgesi saçak durumu iyi olmalydyr. ; Yleride fidnla gelebilecek hastalyklaryn sorun te?kil etmemesi ve çe?it ve anaç karma?asyyla kar?yla?ylmamasy için
Fidanlar ismine do?ru ve sertifikaly yerlerden temin edilmelidir. Dikim araly?y:Arazi yapysyna uygun anaçlaryn seçimine müteakip; P.Avium(Ku? kirazy) 6x6 m.,6x5m. aralyklarda, P.Mahalep (Ydris) anacy için ise 6x5m.,5x5m. ve
4x5m. gibi aralyklarla dikilmelidir.

Fidan Dikimi : Fidanlaryn erken temin edilip sonbaharda dikimi daha iyi sonuç verir. Fidan dikiminde fidan çukurlaryna bir kürek yanmy? ahyr gübresi ve/veya her fidan çukuru için 100 gr. Triple Süperfosfat ile 100gr. Amonyum Sülfat da dikim topra?yna kay?tyrylma lydyr. Sonbahar dikimlerinde don tehlikesi olu?acak olursa malç uygulamasy ile korunur. Dikim öncesi yaraly kök kysymlary ve uzun yan kökler kesilmeli ve köklere fungusit uygu lamasy yapylmalydyr. Bu i?lem kök tuvaleti diye tanymlanyr. A?y noktalary toprak seviyesi üzerinde olmalydyr.Dikimde herek kullanylmalydyr.
Tepe Kesimi : Tepe kesimi ,Gözler iyice kabardy?ynda yapylyrsa yeni olu?acak ilk kat dallarymyz daha geni? açyly olu?ur. Tepeler a?y gözü takylan tarafyn kar?y yönünde bulunan uygun bir gözden 70 cm. civarynda kesilmelidir.

Terbiye ve Budama: Yerden 45 cm. lik mesafedeki dallaryn tamamy temizlenir. Kiraz a?açlarynyn nihai büyümesi sonunda 4 veya 5 kat olu?turulmalydyr.her katta en az 3, en fazla 5 yan dal byrakylmalydyr.Yan dallaryn gövdeye dü?ey araly?y 20 cm. olmalydyr. Neticede toplam 17-21 yan dal olu?turulmalydyr.ilk yyllarda yapylan budamalar ?ekil vermede çok etkilidir. Ayny zamanda erken verimlili?i sa?lar (genç kysyrlyk dönemini azaltyr). Yleriki yyllarda budama ile kalite ve verimi artyryr. Ky? budamasy dormant dönemde yaz budamasy ve hastalykly dallaryn çykarylmasy i?i temmuz sonuna kadar sürebilir.

Toprak Y?leme : Toprak i?leme 10-12 cm. derinlikte olmalydyr.Gübrelerin topra?a kary?masy,topra?yn havalandyrylmasy ky? ya?y?laryndan faydalanma ,yabancy ot kontrolü, nemin muhafazasy benzeri yararlary vardyr. Sonbaharda yüzlek bir toprak i?leme yapylma lydyr. Bu i?lem kiraz sine?i mücadelesindede etkilidir. Son yyllarda modern tarym uygula malarynda ,alttan i?leme (Kaz aya?y) yyrtarak i?leme ve syfyr toprak i?leme daha yaygyn olarak uygulanmaktadyr. Derin sürüm kesinlikle yapylmamalydyr.Bu durumda yabancy otlar ot ilaçlary ile kiraz sine?i mücadelesi ise ilaçlama ile yapylyr.

Dikim araly?y : Kiraz tarymy yapylan yerlerde dikim araly?y genellikle fazladyr.Bu nedenle bahçenin ilk yyllarynda ara bo? kalmasyn diye ara tarymy yapylmaktadyr.

Toprak Analizi Yçin Toprak Örne?i Alynmasy Bu i?lem bahçe tesis edilmeden yapylma lydyr daha sonraki yyllarda ise zaman zaman örnek alynmalynyr. Bahçe tesisinden önce toprak burgusu veya belle örnek alynyr. Belle V ?eklinde açylan kuyularda 0-30cm, 30-60 cm. ve 60-90 cm. den alynyr. Örnek 8-10 ayry yerden alynmalydyr. Her derinlikten alynan örnekler kendi arasynda ayry ayry harmanlanmalykaba ta? ve benzeri maddelerden temizlenmelidir. Her derinli?i temsilen 1 kg. civarynda numune bez torbalara konulma lydyr. Yçine ve dy?yna çiftçi ismi, yer mevki ismi yazyly etiketler kur?un kalemle yazylmalydyr. Yleriki yyllarda yalnyzca 20 cm. derinlikten alynan numuneler gübreleme için yeterli olacaktyr.

Yaprak Örne?i Alynmasy : En uygun yaprak örne?i tam çiçeklenmeden 2-3 ay sonra alynyr. A?açlaryn iyi güne?lenen omuz hizasyndaki uç sürgünlerinin orta yapraklary sapy ile birliktealynyr. Örnekler düz bir hat te?kil etmeyen a?açlardan alynmalydyr. Bu ?ekilde 20-25 a?açtan 100’er yaprak alynyr.

Toplanan yapraklar bez veya ka?yt torbalara etiketlenerek konmaly ve hemen labaratu vara ula?tyrylmalydyr. Numunelerin bekletilmesi do?ru de?ildir. Fakat bekletilmesi zorunlu ise buzdolabynda veya buz kaplarynda muhafaza edilmelidir.

Gübreleme : Gübreleme toprakta eksikli?i tahlillerle bilinen bitki besin elementlerinin takviyesidir. Önceleri yapylan yanly? gübrelemeler veya besin kilitlenmesi olaylaryndan kaynaklanan ve toprakta varly?y tahlillerle bilindi?i halde a?açta eksikli?i görülen elem entler mevcut olabilir.
Bunun önlenebilmesi için gübrelemede;

- Kullanylacak gübre amaca ve usulüne uygun olarak verilmelidir.
-Gübre uygun zamanda verilmelidir.
-Bitkinin ihtiyacy kadar gübre verilmelidir.

Verilecek gübre miktaryny saptarken gözönünde bulundurulmasy gereken hususlar:

- Topra?yn yapysy ,A?açlaryn ya?y ,A?açlaryn geli?me durumlary ,Sulama miktary ve sulama ?ekli
Bitkilerin verim miktary ,Anacyn cinsi ,Ahyr gübresi uygulamalary, vb.
Gübreleme;sulama, budama ve toprak özellikleri ile çok de?i?sede ölçü olarak 1 yyllyk sürgünlerin uzunlu?u bir fikir olu?turmalydyr. ?öyleki meyveye yatmamy? a?açlarda 60-90 cm. arasyndaki sürgünler geli?menin olumlu seyretti?ini gösterir. Sürgünler 90 cm.den fazla ise gereksiz azotuygulamasyna veya fazla sulamaya ba?lydyr.Sürgünler 60 cm. den kysa ise su ve azot
noksanly?yndandyr.Yeti?kin kiraz a?açlarynda 40-60 cm. arasynda sürgünler var ise geli?me normaldyr. Sürgünler bu ölçülerden kysa ise yeterli beslenme yoktur. Do?al gübre olarak dekara 2-3 ton ahyr gübrelemesi yeterli olacaktyr. Verimdeki bir a?aca ortalama de?er olarak her yyl2-3 kg. Amonyum Sülfat, 1 kg. Triple Süper Fosfat , 1 kg.. Potasyum verilmelidir.fosfurlu ve potasyumlu gübreler bölgesel iklim ve aly?kanlyklara göre Sonbahar veya erken Ylkbahar daazot uygulmalary ise erken Ylkbaharda birinci dilimi, çiçek dökümünden sonra ikinci dilim ve hasattan sonra üçüncü dilim uygulanyr. A?açlarda gübreleme ; Yz dü?ümü gübrelemesi ve bant sistemi gübrelemesi ?eklinde uygulanmaktadyr. Yaprak gübreleri a?acyn bitki besin elementi eksiklikleri de gözönüne alynarak güvenilir firma ürünleri kullanylabilir.

Sulama: Kirazlarda sulama , fidan dikimindeki Cansuyu ile ba?lar. Dikimlerin Ylkbahar veya Sonbaharda yapylmasy gözönünüe
alynmaksyzyn cansuyu verilir. Ülkemiz ko?ullarynda genellikle ben dü?me dönemine kadar Ylkbahar ya?murlary ile su ihtiyacy
kar?ylanmaktadyr. Kurak giden yyllarda sulama müdahalesinde bulunulmalydyr. Kiraz, çok suyu da kurakly?y da sevmez. Bu ?artlar gözönünüe alynarak sulama planlanmalydyr. Kurak giden yyllarda çiçeklenme esnasynda topra?yn yeterince nemli olmasy sa?lanmalydyr. Ben döneminden hasada 4-5 gün kalyncaya kadar kirazlar susuz kalmamalydyr. Bu dönem araly?ynda toprak hafifçe nemli tutulabilirse ,istenen irilik ve kalite sa?lanabilir. Yeti?kin a?açlarda kök bo?azy çevresi sulanmamalydyr.
Sulama düzeni olu?tururken, bitki gövdesinden 2-3 m. dy?aryda setler yapylyr. Bu setlerin içi de?il dy?yna su verilmelidir. Çünkü suyu alabilece?i kök bölgesi o kysymdadyr.Bu sulama sistemi ile kök da?ylymy te?vik de edilmi? olacaktyr. A?yr topraklarda su miktary az ve sulama aralyklary daha uzun olmalydyr. Damlama veya mini spring le sulama yapylmyyorsa , sulama tavalary kysa tutulmaly göllenmeden di?er tavaya geçirilmesi daha uygundur. Fazla su kloroza neden olur.

Sonbaharda ya?y?lar az olursa kysmen sulama yapylmalydyr.Hasattan hemen önce yapylan fazla sulama meyve irili?in te?vik
etsede ,meyve eti sertli?i ve tady olumsuz etkiledi?i gibi a?aç sa?ly?y açysyndan da sakyncalydyr. Hasattan sonra da verilecek su yeni olu?an çiçek gözlerinin geli?imine de faydaly olacaktyr. 13-Tozlayycy (Dölleyici): Bahçe planlanyrken 8 ana çe?ide 1 adet dölleyici dikilmelidir. Genellikle 0900 Ziraat ana çe?idimiz de ?u kiraz çe?itleri dölleyici olarak
kullanylabilir:Starks Gold, merton Late,B.Gauçher, Noble, Jübile dir. Verim ya?yndaki dölleyici sorunu bulunan bahçelerde, uygun aralyklarda a?açlaryn bazy dallary çevirme a?ysy ile dölleyici çe?itler a?ylanabilir. Böylece propleme kysmen çözüm bulunmu? olur.