ADY FY? YETY?TYRYCYLY?Y



Fi? türleri içerisinde tarymy en yaygyn yapylan adi fi?dir.Yurdumuzun her bölgesinde yeti?tirilmekte ve ekim alany gittikçe geni?lemektedir.Adi fi?den genellikle münavebe bitkisi, ye?il ot,kuru,silo yemi ve ye?il gübre olarak yararlanylmaktadyr.Ye?il ve kuru otu hayvanlar için çok lezzetli ve besleyicidir.Ye?il otunda % 3-4,danesinde %20‘nin üzerinde ham protein bulunur.Tek yyllyk bir Baklagil yem bitkisi olan adi fi?,ekim nöbeti içinde en uygun bitkilerden birisidir.Topra?a bol miktarda organik madde byrakyr.



Yklim ve Toprak Ystekleri:



Adi fi?in so?u?a dayanyklyly?y azdyr.So?u iklim bölgelerinde yazlyk,ylyman iklim bölgelerinde ise ky?lyk olarak yeti?tirilmektedir.Ky?a dayanma gücü -8 C olup daha dü?ük derecelerde donmaktadyr.Adi fi?ler; nemli ylyman iklimlerde iyi geli?me gösterirler.Sycak ve kuraklyk arttykça geli?me çok yava?lar.

Su tutma kapasitesi iyi olan orta ve a?yr topraklar adi fi? tarymyna elveri?lidir.Toprak PH’nyn nötr veya hafif alkali olmasy en uygunudur. Adi fi? tarymyna en elveri?li topraklar; iyi direneli, tynly topraklardyr. Zayyf, kumlu ve kyrtaban topraklarda adi fi? verimi dü?mektedir.

Ekimi:

Tohumlary büyük oldu?u, için tohumlary küçük olan yonca ve üçgül gibi yem bitkilerine oranla çok duyarly bir tohum yata?y iste?i yoktur. Sonbahar ekimi için tahyllaryn hasadyndan sonra topra?yn yüzlek olarak i?lenmesi ve sonbaharda daha derin bir sürüm yapylmasy yeterlidir.Ylkbahar ekimi için ise; tarlanyn sonbaharda i?lenmesi,ilkbaharda su kaybyny önlemek için tyrmyk geçirilmesi yeterli bulunmaktadyr. Ekim makina ile syraya veya serpme ve elle yapylyr. Serpme ekim için de?i?ik makinalar kullanylabilir. Dekara atylacak tohum miktary ve syra aralyklary ot ve tohum için yeti?tirme amacyna göre de?i?ir.Ot elde etmek için sulu ?artlarda 15-20 cm,kyraç ?artlarda 30-40 cm syra arasyyla ekim yapylabilir.

Tohum için yeti?tirilecekse sulu ?artlarda 30-35 cm,kyraçda 50-60 cm arayla ekilebilir

Tohumluk miktary: Adi fi? ot üretiminde, ky?lyk yalyn ekimlerde artan tohumluk miktarlary verimi artyryr. Syraya veya serpme ekimde olanaklar nisbetinde yüksek tohumluk miktarlary kullanylmalydyr. Syraya ekimde 8-10 kg/da, serpme ekimde 12-15 kg/da tohumluk miktary yüksek verimin yany syra ekonomik de olmaktadyr

Ekim derinli?i 4-5 cm. olmalydyr. Adi fi? derin ekime fazla duyarly olmady?yndan hafif topraklarda 6-7 cm derinli?e kadar ekilebilir. Syra aralarynyn 20 cm olmasy uygundur.



Bakym ve Sulama:

Syk ekilen adi fi? tarlasynda çok fazla yabancy ot bulunmaz.Çapalamanyn güç olmasy nedeniyle çykan yabancy otlarla mücadele oldukça zordur. Adi fi? yeti?tiricili?inde en önemli bakym i?lemi tohum üretilen bitkilerde Bruchus sp.(Baklagil tohum böce?i) ile sava?tyr.Çiçeklenme devresinde toz veya syvy ilaçlarla mücadele yapylmasy gerekir.

Sulama Ymkany olan yerlerde çiçeklenme zamanyna kadar bir veya iki defa sulanabilir

Gübreleme:

Adi fi? ot üretiminde kendinden önce pamuk gibi bir endüstri bitkisi geldi?i zaman genellikle gübre uygulamasy yapylmaz. Böylelikle toprakta bir önceki üründen kalan fosfor ve di?er besin elementlerinin kullanylmasy sa?lanyr. Toprak analizlerinin yapylamady?y veya ön bitkide az gübre kullanyldy?y durumlarda 6-7 kg/da etkili madde fosfor (P2O5) ile, çyky?tan sonra bitkilerin daha iyi ve hyzly geli?mesini sa?lamak amacy ile de dekara 2-3 kg/da etkili madde amonyum sülfatyn diskaro altyna verilmesi yerinde olur. Atylacak gübrelerin miktary etkili madde yüzdelerinden hesaplanyr.

Biçim zamany; Ye?il ot üretiminde fi?, % 25 çiçeklenme döneminden alt kysymlarda baklalar olu?uncaya kadar geçen süre içinde biçilmelidir. Ye?il ot üretiminde; genellikle % 25 çiçeklenme döneminde biçilir; kuru ot veya silaj elde edilmesi söz konusu oldu?unda ise biçim için ilk baklalaryn tam dane doldurma dönemine kadar beklenebilir. Yyi bakym ko?ullarynda 3-3,5 ton/da ye?il ot ya da 500-700 kg/da kuru ot elde edilir.

Kary?yk ekim:

Fi?; ot veya silaj üretimi amacy ile yulaf, arpa ve tritikale gibi hububatlar ile kary?ym halinde yeti?tirebilmektedir. Kary?ymda fi?+hububat tohumluklarynyn hangi oranda kullanylmasy hususuna dikkat edilmesi gerekmektedir. Yapylan çaly?malarda kary?yma genelde % 25-40 arasynda de?i?en oranlarda bu?daygil konulabilece?i saptanmy?tyr.Adi fi?+tahyl kary?ymlarynda dekara kullanylacak tohumluk miktarlary yakla?yk olarak 8-11 kg adi fi? + 3-5 kg arpa veya yulaf olabilir.

‘Topra?ynyz bereketli, ürününüz bol olsun.’

MACAR FY?Y YETY?TYRYCYLY?Y

ÖNEMY

• Çok sert geçen ky?larda dahi donmadan kalabilir.

• Tahyl üretimi yapylan topraklarda rahatça yeti?tirilebilir.

• Biçilen ürün kurutularak veya silaj yapylarak de?erlendirilir.

• Besin de?eri oldukça yüksektir.

• Erken hasat edildi?inden ikinci ürün yeti?tirilebilir.

TOPRAK HAZIRLI?I

• Toprak iste?i bakymyndan fazla seçici de?ildir.

• Sonbaharda ekimden önce pullukla derin bir sürüm yapylmaly,ardyndan yüzlek bir toprak i?lemesi ile tarla ekime hazyr hale getirilmelidir.

•

EKYMY

• Macar Fi?i bölgemizde Eylül-Ekim aylary içerisinde ekilmeli,böylece ky?a ye?ermi? olarak girmesi sa?lanmalydyr.

• Dekara 6-10 kg tohum kullanylmalydyr.

• Syra arasy mesafeler ot üretimi için 15-20 cm tohumluk üretiminde ise 30-40 cm’dir.Ekim derinli?i a?yr topraklarda 3-4 cm,kumlu topraklarda ise 6-7 cm olmalydyr.

• Ekim sonrasy tarlaya merdane çekilmelidir.

FY? TAHIL KARI?IMLARI

• Fi?lerin yatmasyny önlemek,kaliteli ve daha fazla ot üretmek için tahyllarla kary?yk yeti?tirilmesi önerilir.

• Kary?yk ekimde ot almak için 6 kg macar fi?i+4-6 kg tahyl(arpa,bu?day,ky?lyk yulaf) tohumu ekilir.

GÜBRELEME

• Macar fi?i ekilmeden önce toprak tahlili yapylmalydyr.

• Uzun yyllar fi? ve bezelye yeti?tirilmeyen tarlaya ekim yapylacaksa tohumlar bakteri kültürü ile a?ylanmalydyr.

• Macar fi?i kökleri fazla azotlu gübreye ihtiyaç duymady?yndan ekimle birlikte 1-3 kg/da saf azot vermek yeterlidir.Sadece fosforca fakir ve sulanabilen alanlarda ekimle beraber 8-10 kg/da saf fosfor verilmelidir.Bu nedenle ekimle beraber fosfor içeri?i fazla olan kompoze gübreler kullanylabilir.

YABANCI OT YLAÇLAMASI

• Macar fi?i e?er tahyldan sonra ekiliyorsa tahylda yabancy ot mücadelesinin zamanynda ve gere?i kadar yapylmasy,yabancy ot problemini ortadan kaldyryr.

• Ekimden sonra ilkbaharda çykan hayvanlaryn yiyemeyece?i yabancy otlara kar?y yabancy ot ilaçlary ile mücadele yapylabilir.

HASAT

• Macar fi?inin meyve çatlatmama özelli?i nedeniyle tohum kayby az oldu?undan tohum üretimi kolaydyr.Tohum için yeti?tirildi?inde alt baklalary esmerle?ti?inde hasat edilir.Elde edilen tohumlar iyice kurutulmadan depolanmamalydyr.

• Macar fi?inden silaj yapmak ve ot almak için fi? tahyl kary?ymlary, fi? çiçeklenme döneminin ba?ynda veya ortasynda biçilmelidir.Biçilen ot kurutularak veya silaj yapylarak saklanyr.

• Macar fi?inde dekara 800-1000 kg ye?il ot veya 200-250 kg kuru ot alynabilir.

• Tahylla kary?yk ekimde dekardan 400-500 kg kuru ot elde edilebilir.

• Sulanan yerlerde dekardan 2-3 ton ye?il ot,500-750 kg kuru ot elde edilebilir.

• Tohum üretimi için ekildi?inde,dekardan 80-100 kg tohum elde edilebilir.

• Ürününüz bol ve bereketli olsun.