Kayısı

Kayysy dünya üzerinde Asya'da iran, Afganistan ve Türkistan'da, Avrupa'da özellikle Akdeniz kyyylarynda; Afrika ve Avusturalya'da Güney Amerika, Arjantin ve ?ili'de Amerika Birle?ik Devletlerinde ve burada da özellikle Kaliforniya'da geni? ölçüde yeti?tirilmektedir.Memle ketimizin tabiaty ve klimatolojik ?artlary kayysy a?acynyn yeti?tirilmesine e1veri?li oldu?undan her yyl dikim sahasynyn arty?y yanynda verim arzu edilen seviyeye yükselmemi?tir.

Ky? aylarynda siyahlara bürünmü? gibi bir manzara arz eden kayysy a?açlary ilkbaharda yaprak çykarmadan beyaz çiçek açmasy çok ho? bir görüntü meydana getirmektedir .Ancak bütün çe?itler , özellikle Malatya çe?itleri bir hafta içerisinde çiçek açyp savdy?ynda bazy seneler havalaryn çok erken ysynmasy sebebiyle don tahribatyna maruz kalmaktadyr .

Memleketimizde birim sahadan elde edilen ortalama miktar geli?mi? memleketlerle mukayese edilecek olursa çok dü?ük seviyede oldu?u anla?ylyr. Bu sebeple tekni?in icaplaryna göre a?açlaryn yeti?tirilmesi, bakymy, hastalyk ve zararlylarla mücadelesi için çiftçinin geni? bilgiye sahip olmasy gerekmektedir ..

Kayysy .a?acy yary sycak ve kurak geçen bölgelerde, da?laryn bol güne? gören Güneye bakan eteklerinde derin ve su tutmayan, az meyilli ve hafif kireçli olan yamaçlarda çok iyi yeti?mekte, hastalyksyz, parlak, Iezzetli, tatly, kokulu ve kuru maddesi fazla olan ürün elde edilmektedir.Kayysy a?acynyn gövde ve dallary ky? aylarynda -35°C kadar dü?en so?uklara dayanmaktadyr. Kayysy çiçekleri yslak olmak ?artyyla -1°C kadar dü?en ysy derecesine mukavemet ederler.

Bazy yyllar ilkbaharda havalar ylyk geçti?inde tomurcuklar patlamak üzere veya çiçekte iken meydana gelen don olaylaryndan çok zarar görürler .Don olaylary çiftçinin bütün ümit, emek ve hayallerini bo?a çykarmakta, sefil ve peri?an etmektedir. Meyilli arazide so?uk hava alt taraflara çöktü?ünden dikilen kayysy a?açlary dondan fazla zarar görürler. Fakat yukarylara Çykyldykça a?açlaryn dondan zarar görmesi kysmen önlenmi? olur .Kayysy a?açlary meyilli arazinin tesviye e?rileri üzerinde meydana getirilen teras veya çizgiler üzerine dikilirler. Meyilli arazide bu suretle meydana getirilen ?ekilde hem taban suyunun muhafazasyna yardym etti?i gibi, yukarydan a?a?y inen ya?mur sularynyn akyp gitmesini önlemekte ve toprak erezyonunu önlemektedir .

Kayysy a?açlary ekolojik ?artlardan dolayy ?iddetli ky? ve ilkbahar donlarynyn tesiriyle çiçek tozlarynyn zarar gördü?ü ve netice itibariyle çok az meyve vermesine sebep oldu?u anla?ylmy?tyr. ilkbahar donlarynyn çiçek zamanyna rastlady?y yyllar havalaryn ya?y?ly ve ?iddetli gitmesinden ba?ka bu mevsimde kurak ve ?iddetli rüzgarlar gibi faktörler de mahsulün miktar ve kalitesi üzerinde olumsuz tesir göstermektedir .

Klimatolojik aksaklyklar yanynda a?açlar bazen de yanly? budama, gübreleme, sulama ve ilaçlamaya tabi tutulmalary mahsül üzerine olumsuz tesir yapmaktadyr.

Beslenme ?artlary düzelince çiçek tozlary muntazam ?ekilde faaliyet gösterdi?inden aksaklyklar ortadan kalkynca a?açlar da bol meyve vermektedirler.

Ylkbaharyn geç donlaryndan etkilendi?i için ova ve Çukur yerlerden ziyade yamaç ve syrtlar tercih edilmelidir.

Irmak kenarlaryndan, so?uk havalaryn toplandy?y veya sislerin oturdu?u çukur yerlerden kaçynylmalydyr. Ayryca bol y?yk ve güne? istedi?inden güney yamaçlar tercih edilmelidir. Meyilli arazide so?uk hava alt taraflara çöktü?ünden dikilen kayysy a?açlary dondan fazla zarar görürler .Fakat yukarylara çykyldykça a?açlaryn dondan zarar görmesi kysmen önlenmi? olur. Kayysy a?açlary meyilli arazinin tesviye e?rileri üzerinde meydana getirilen teras ve çizgiler üzerine dikilirler. Meyilli arazide bu suretle meydana getirilen ?ekiller hem taban suyunun muhafazasyna yardym etti?i gibi. yukarydan a?a?yya inen ya?mur sularynyn akyp gitmesini ve toprak erezyonunu önlemektedir .

Kayysy ve Zerdali meyvelerinden ,elde edilen çekirdekler tohum tavalaryna syra üzerine veya saçma olarak Sonbaharda ekilerek üzerine yyllanmy? gübre ile kapatylyr. ilkbaharda çö?ürler bir miktar uzayynca seyreltme yapylyr .Seyreltilen fideler istenilirse ba?ka tarafa ?a?yrtyly.Gerek tohum tava1aryndan ?a?yrtylmy? ve gerekse do?rudan dikilmi? olan tohumlardan yeti?mi? olan çö?ürler ilkbaharda ye?ermeden önce 15 -20 cm. yüksekli?inden kesilirler. Bu çö?ürler Haziran ayy içerisinde toprak seviyesine 8 -10 cm. yakyn mesafeden sürgün göz a?ysy yahut Eylül ayynda durgun göz a?ysy yapylyr .

1-Göz a?ysynyn yapyly?y
a-Anaçta kabu?un T ?eklinde kesilip aralanmasy
b-Gözün kabuk altyna sokulmasy
c-Gözün rafya ile ba?lanmy? ?ekli

Çö?ürlere yapylan göz a?ylarynyn tutup tutmady?yny anlamak için a?ydan 15 -20 gün sonra rafyalar çözülürken yaprak saplaryna dokunmak suretiyle dü?üp dü?medi?i kontrol edilir. E?er yaprak sapy dü?mezse a?ynyn tutmady?y anla?yldy?yndan hemen vakit geçirmeden tamir a?ysy yapylyr. Ky?y ?iddetli geçen iklim bölgelerinde durgun göz a?ysy yapyldy?ynda ertesi yylyn baharynda uzayan sürgünler daha önce byrakylan tyrnak üzerine bir hafta veya 10 günlük ara ile iki yerinden rafya ile ba?lanyrlar. Bütün yaz boyunca çö?ürden uzamy? olan piç sürgünler zaman zaman kesilerek temizlenir. Daha ertesi yylyn baharynda ise, a?açlara uyanmadan önce tyrnak kesme ameliyesi yapylarak a?y sürgünlerinin anaçla kayna?masy sa?lanyr .

Ylkbaharyn geç donlaryndan etkilendi?i için ova ve Çukur yerlerden ziyade yamaç ve syrtlar tercih edilmelidir.

KARE USULÜ BAHÇE TESYSY
Kapama ?ekilde bir bahçe tesisi olup, bu usulde dikilen a?açlaryn syralar arasy ve üzerindeki mesafeler birbirine e?ittir. Bu ?ekilde bir bahçe kurmak için dikilecek fidanlaryn yerlerini tespit etmek maksadyyla ip, ?erit, metre, kazyk gibi araçlar kullanylyr .Kare ?eklindeki dikim usulü bilhassa geni? taç yapan ve uzun ömürlü a?açlar için tatbik edilir.

Dikdörtgen ?eklinde tesis edilmi? bahçelerde syralar arasyndaki mesafeler syralar üzerindekinden daha fazladyr . Dikdörtgen usulünde tesis olunan bahçeye dikilen a?açlaryn miktary di?er usullerinkine nazaran daha azdyr.

Bu usule be?li dikim usulü de denilir. Satranç usulünde kayysy gibi geni? taç te?kil eden a?açlar kare ?eklinde dikildikten sonra karelerin kesi?ti?i bo?luklardan faydalanmak maksadyyla ?eftali gibi kysa ömürlü ve küçük taçly a?açlar dikilir. Geni? taçly a?açlar yeti?tikten sonra ve tam mahsule yattyktan sonra ortada kalan kysa ömürlü a?aç sökülerek yok edilir.

Ky?y ?iddetli geçen iklim ,bölgelerinde fidanlaryn ilkbaharda dikilmesi daha uygun olur. Bu tarih ?iddetli so?uk ve donlardan sonra gelen günlere rastlar ilkbaharyn ba?langycy sayylan bu tarih donlaryn çözüldü?ü ve cemrelerin sona erdi?i ve havalaryn yumu?amaya ba?lady?y günlerdir.
Fidan dikim tarihi iklim bölgelerine göre de?i?ti?inden bir tarih tespit etmek mümkün de?ildir. Esas itibariyle fidan dikim mevsimi Sonbaharda a?açlar yapraklaryny döktükten itibaren ba?layarak tomurcuklar patlayyncaya kadar devam eder.

Fidan dikilecek çukurlar Sonbaharda ya?y?lardan önce açylmaly ve havalanmasy sa?lanmalydyr. Çukurlar 60 cm. geni?li?inde 60 cm. derinli?inde olmalydyr Dikilecek fidanlaryn çukurlary açylyrken. üstten çykan toprak bir tarafa, alttan çykan ba?ka bir tarafa yy?ylarak iyice kary?tyrylyrlar böylece üstten çykan toprak dikilen fidan çukurunun tabanyna ve alttan çykan da çukurun üst kysmyna konur. Çukurun orta kysmyna da topraktan malç yapylarak fidan bunun üzerine oturtulur.

Fidan çukurlaryny en az 2 -3 ay öncesinden açmak faydalydyr. Fidan çukurunu açarken ta? ayryk vs. gibi yabancy maddeyer tamamen ayyklanyr. E?er çukurun dip kysmy kireçli,ta?ly,çakylly ve molozlu ise burada çukur açmaktan vazgeçmelidir. Çünkü a?acyn kök kysmy ileriki yyllar bu gibi kysymlara rastlayynca kurumasyna sebep olur.

Fidan dikilirken kök bo?azy ve a?y yerinin toprak seviyesinden muhakkak surette 3 -4 parmak yukaryda kalmasyna dikkat edilmelidir .Fidan dikildikten sonra çukurun etrafyna bir çanak yapylyr. Fidan dikilirken kök bo?azy ve a?y noktalarynyn toprak seviyesinden a?a?y dü?memesine dikkat edilir. Aksi takdirde derin dikimden dolayy bo?az kysmynda aryzi (yalancy) kökler meydana gelece?inden dy?yndaki esas kökler havasyzlyktan çürümeye ba?layaca?yndan çok geçmeden fidanyn kurumasyna sebep olur .Fidan dikildi?inde here?e ba?lanmaly ve önce herek sonra fidan dikilmeli ve fidan here?e ters sekiz ?eklinde ve oynak ba?lanmalydyr. Dikim i?i sona erince derhal bir can suyu verilmelidir. Dikimde her fidan için 10 kg. yanmy? yyllanmy? çiftlik gübresi ile 400 gr. Amonyum Sülfat. 200 gr. Potasyum Sulfat, 200 gr. Super Fosfat verilmelidir.

Kayysy bahçesi tesisi maksadyyla dikilecek fidanlara verilecek aralyk ve mesafeler iklim ve arazinin durumuna ve topra?yn karekterine göre de?i?ir Genel olarak sulanabilen ve derin olan topraklar için verilecek mesafeler su- suz veya kyraçlara nazaran daha geni?tir .

Memeketimizde kapama ?eklinde tesis edilecek kayysy bahçeyeri için fidanlar arasyndaki aralyk ve mesafeler kare ?ekli için genellikle 10 x 10 m.. kyraçlar için 8 x 8 m. dYkdörtgen ?ekli için 8 x 10 m. uygun sayylmaktadyr .

Kayysy bahçeleri herhangi bir ?ekilde kurulduktan son ra bakym i?leri gelmektedir. Randymanly ve kaliteli bir mahsul alabilmek için a?açlaryn zamanynda budanmasy, kuru dallaryn ayyklanmasy, topra?yn layykiyle i?yenmesi, sulanmasy, gübrelenmesi, hastalyk ve zararlylarla mücadelesi gerekmektedir.

A?açlarda taç ?ekli maksadyyla yapylan budamalar esnasynda ana ve tali dallar üzerinde uzanmy? olan obur dallar ile ayny istikamette birbirine çok yakyn uzanmy? olan sürgünler kesilir. Bu suretle yapylan azaltma neticesinde a?aç- taki fazla yük kalkmy? olaca?yndan büyüme te?vik ediymi? ve iyi ,bir bahçe kurulmu? olur.

E?er a?aç zayyf büyüyorsa meyve tutma durumu azalyr .Bu taktirde a?açtaki Iüzumsuz tacyn ?eklini bozan dalIar tamamen yok edilir. Genellikle çok ince ve uzun dalcyklar daima uzun budanyr. Aksi taktirde ertesi yyl meyveleri çok küçük ve yeni sürgünler ise zayyf kalyr. Bunlar ky? donIarynda da çok zarar görürler Ky? ve ilkbahar donlaryndan zarar görmü? olan a?açlar umumiyetle sene içerisinde hiç bir zaman budanmazlar. Kayysy a?açyary verim yyllarynda meyve tomurcuklary bir senelik genç sürgünler üzerinde te?ekkül ederler. Kayysy mahsulünün kolay toplanabilmesi için alçak boy tatbik edilir.

Kayysy ,a?açlary yalnyzca dikildikleri yyllarda taç te?kili maksadyyya ?ekil budamasy yapylyrsa da di?er verim yyllaryda katiyen budanmazlar. Ancak don ve hastalykyaryn tesiriyle kurumu? olanlar kesilerek yok edilir.

Kayysy için en uygun ?ekil Ö?berg, modifiye lider ve nihayet goble sistemi budamadyr.

Bu ?ekil budama pramit ?eklinde olup 40 derecelik açy ile orta dal üzerinde helezonvari biri di?erinin alt kysmyna gelmemek üzere yapylmaktadyr.

A?acyn tacyny te?kil eden yan dallaryn bile sürgünü birbirine a?llanmy? oldu?undan mahsul zamany a?a?y sarkmasyna ve dolayysyyle çatal destek konmasyna Iüzum kalmamaktadyr.

Kayysy a?açlary son yyllarda en iyi ?:ekilde goble -modifiye Iider kary?ymy sisteminde budanmaktadyr.

Yyi bir ?kilde budanmy? olan kayysy a?acynyn ana dallary bir ?emsiye gibi muntazam bir Surette açylmy? olmasy ve gövdeyi güne?in yakycy tesirinden koruyacak ?ekilde salkym sö?üt gibi her yönünü kapatmy? olmasy gerekmektedir.

Bahçeye yeni dikilmi? bulunan a?yly kayysy fidanlaryna goble ?ekil vermek için 3 sene devamly olarak budanyr. Göble ?ekline ,kase veya vazo biçimi budama da denmektedir. Bu maksatla fidanlar ilk sene baharda 110 cm. yüksekli?inde budanyr.

ikinci sene tepeye yakyn üç gözden uzayan dallar 10-15cm.mesafedeki yan gözler üzerinde kesilir. Yaz aylary boyunca bu dallar üzerinde dikine veya obur sürgünler yok edilecek di?erlerinde (Ye?il budama) uç alma yapylyr. jkinci sene te?kil eden bu üç sürgün tekrar 10 -15 cm. mesafeden kesilir.

Ayny suretle yaz aylary devamynca ye?il budama tatbik edifir. Di?er taraftan gövdenin kalynla?masy için üzerindeki tali sürgünler de kalynla?arak, yok edilerek incelerinde uç alma yapylyr. Böylece 3 sene devamly olarak yapylan budama neticesinde taç te?ekkül etmi? olurki daha sonraki yylIar hiç bir suretle budama yapylmayarak yalnyz kuru dallar ayyklanyr.

Bahçeye dikilmi? olan a?yly genç fidanyar ilk senesinde 110 -150 cm. yüksekli?inden tepesi kesilir. ikinci yyl yerden 40 -50 cm.'den itibaren 15 -20 cm. ara ile ve helezonvari biri di?eriniyn üstüne gelmemek ?artyyla 5 göz veya dalcyk byrakylarak di?erleri yok edilir.

ikinci sene a?aca bir pramit ?ekli vermek suretiyye bu dalcyklar 15 -20 cm. mesafede ve dy? göz üzerinde kesilerek gövdeye 45 derecelik bir açy te?kil etmek suretiyle uzamasy sa?lanyr .Bütün yaz boyunca ana dallar üzerinde dikine uzayan obur dallar yok edilerek yan ve alt kysymdakiler muhafaza edilir üçüncü seneden itibaren a?acyn hem genel ?ekline hem de ana ve tali sürgün dallardan ,uzayanlary her birine pramit ?ekil vermeye gayret edilir .Yaz aylary devamynca ana ve tali sürgün dallar üzerinde uzayan genç sürgünler 15 -20 cm. den daha kysa byrakylmak suretiyle uç alma yapylyr .

Modifiye lider sisteminin en büyük faydasy a?acyn gövdesini yere yakyn kysmyndan itibaren taçlandyracak güne?in yakycy tesirinden korumaktyr .Di?er taraftan ana dallardan uzayan genç sürgünler alttakilere a?ylandy?ynda a?yly kalmakta ve meyve a?yrly?y dolayysyyla a?a?y sarkmaktan ve kyrylmaktan kurtulmaktadyr. Bu suretle mahsulün bol oldu?u yyllar ana dallaryn altyna çatal syryk ve destek koymaya Iuzum kalmamaktadyr.

3 -Topra?yn verimlili?ini sa?layan küçük canly varlyklaryn çaly?masyny sa?lamak.

4 -Köklerin solunumlaryny ve topraktaki besin maddelerinin çözümlenmesini ve topra?yn havayanmasyny temin etmek.

5 -Ya?mur sularynyn toprak tarafyndan kolaylykla emilmesini sa?lamak ve kurak bölgelerde ya?mur sularynyn akyp gitmesini önlemek.

6 -Ky? aylarynda topra?a inen ha?erelerin byrakty?y koza ve kurt ?ekillerini yok etmek için yapylyr.

Kayysy bahçeleri Sonbaharda toprak tavynda iken iklim bölgelerine göre Ekim -Kasym aylary içersinde 15 -20 cm. derinli?inde pullukla i?lenir. Veya bel ile bellenir. Böylece Sonbaharda topra?y i?lyenmi? olan kayysy bahçeleri ky?yn ya?an ya?mur ve kar sularyny daha iyi bir ?ekilde tuttu?undan a?açlarda da syhhatli ve meyveleri daha bol ve kaliteli olur .Kayysy bahçeleri ilkbaharda 10 -15 ve yaz aylarynda ise 8 -1 0 cm. den fazla derin olmamak suretiyle ya?mur ve suyamalardan sonra i?lemek çok faydalydyr.Bu mevsimlerde toprak disk -karro, kültivatör .kazaya?y veya rotavatör denilen çapa makinayaryndan biriyle ,her seferinde bir öncesine nazaran çaprazlama olarak syralar arasy i?yenir .

Kayysy a?açlary her defasynda belli bir seviyede i?lemek gerekir .Zira a?açyaryn kökleri toprak i?lemesine tabi olarak belli bir derinlikte geli?irler .Bu itibarla topra?y bazen yüzeyden bazende çok derinden i?lemek çok zararlydyr . Hele yazyn çok ?iddetli sycak geçen aylarda luzümsuz yere topra?yn i?yenmesi nemin kaybolmasyna sebep olur .

Sonbaharda kayysy bahçesi pullukla i?lenirken topra?yn havalandyrrlmasy için bol ya?mur ve sulamalardan sonra 2 -3 gün geçmi? olmasy gerekir .Sonra ilkbaharda topra?y i?lenmi? olan bahçeler ya?murlardan daha çok faydalanyrlar .

Kayysy ,a?açlary genel olarak sudan ho?lanmaz. Ancak meyvelerin irile?ti?i ve olgunla?ty?y yaz devresinde sulanmasy gerekmektedir .Umumiyetle ,kayysy a?açlary meyili arazinnin eteklerine dikilir .Su tutan ve derin topraklara dikilmi? olan kayysy a?açlary zamk çykarmakta ve çok miktarda çiçek ve meyve dökümü yapmaktadyr.

Ky?y ?iddetli geçen bölgelerde kayysy a?açlarynyn sulanmasyny iyi bir ?ekilde ayarlamak icabeder. Genelikle kayysy a?açlarynyn sulanmasyna Mayys ayyndan itibaren ba?lanarak a?aç 22 A?ustos tarihine kadar her 20 günde bir tekrarlanmasy ve 26 Eylül'e kadar devam ettirilmesi gerekir .Bu tarihten sonra biyhassa taban araziye dikilmi? olan kayysy a?açlarynyn sulanmasy neticesi meydana gelen genç sürgünler henüz odunla?mady?yndan ky?a girdi?inden so?uk ve dona mukavemet edemiyecek yanacaktyr.Yani sycak ve ya?mursuz geçen bölgelerde her 20 -25günde bir defa olmak üzere 4 -5 defa sulanyr. Ayryca kayysy mahsulleri ,hasat edilmeden 10 gün evvel sulanmasy gerekmektedir .

Ayryca verilen suyun miktary ve zamanlary topra?yn çe?idine iklim ve arazi durumuna göre de?i?ir. Kökleri derinde olmayan a?açlara daha syk su verilir. Killi ve süzek olmayan topraktan daha seyrek su verildi?i halde kumlu ve süzek olanlara az fakat daha syk su verilir.Sulama suyunun bilhassa yazyn ?iddetli sycaklarynyn devam etti?i günlerde gövdeye su de?memesi Iazymdyr.Bu sebepten suyun gövdeye temas etmemesi için Çevresine topraktan bir yalak yapylyr. Esasen ya?lanmy? a?açyarda gövde üzerine de?erek verilen suyun hiçbir faydasy yoktur .Çünkü a?acyn özsuyunu temin eden kylcal kökler tacyn gölgeledi?i yuvarla?yn toprak üzerinde byrakty?y çizgi üzerinde bulunmaktadyr .Bu sebeple gerek su gerekse gübre ,bu kysym üzerine verilir. Umumiyetle meyve bahçeleri 4 ?ekilde sulanyr.

SIZDIRMA USULU YLE SULAMA:Kylcal köklerin layikiyle faydalanmasy yçin meyve bahçesinde dikili olan a?açlaryn syralary arasynda 25 -30 cm. derinli?inde özel pullukla açylan harklardan salma suyu geçirmek suretiyle sulanyr .......
TAVA USULU YLE SULAMA:E?er toprak a?yr killi vasyfta ise meyve bahçeleri tava usulüyle sulanyr .Bu metot daha düz olan arazide geçirgen olmayan topraklarda tavsiye edilir .Burada esas her a?aç bir tava içerisine alynacaktyr .Bu ?ekilde hazyrlanan tavalara byrakylan su topra?yn yapysyna ve karakterine göre belli bir zaman içerisinde ve belli bir derinli?e kadar nüfus etmesini sa?lamaktyr .

CANAK USULU SULAMA:Meyve bahçelerindeki a?açlary çanak usuluyle sulamak için sulama suyunun kök bo?azlaryna de?memesi maksadyyla iki çanak yapylyr. Bunlardan içtekine hava yata?y denilmektedir. Dy?taki yata?yn içerisine en yakyn harktan su byrakylyr. Bazy üreticiler sulama suyunun gövdeye de?memesi için kök bo?az kysmyna toprak yy?arlarsa da do?ru de?ildir. Çünkü kök bo?azynyn etrafyndaki toprak ysynyn tesiriyle bu kysmy çürüttü?ünden a?acyn kurumasyna sebep olur .A?acyn kök bo?azy etrafyna yapylan çana?yn ,geni?li?i taç kysmynyn büyüklü?üne ve toprak üzerinde byrakty?y gölgenin büyüklü?üne göre de?i?ir .
YA?MURLAMA USULUYLE SULAMA:Ya?murlama tesisleri sabit ve seyyar olmak üzere iki türlüdür .Her iki usul için de basynçly suya ihtiyaç vardyr .

Bir canly varlyk olarak kayysy a?açlary ya?adyklary müddetçe büyümesi, çiçek açmasy, yapraklanmasy, sürgün vermesi ve meyve ba?lamasy için belli ölçüde besin maddelerine ihtiyaç göstermektedirler .A?açlar topraktan aldyklary besin maddeleri çok çe?itli olup, her türlü toprakta yeteri kadar bulunmazlar. yahutta zamanla nispetleri azaIyr. veya büsbütün yok olurlar. Y?te bu suretle eksilen besin maddeleri topra?a iade edilmeyecek olursa a?açlar zayyf kalacaklaryndan çe?itli aksaklyklar meydana gelir.

Gübreleme ameliyesinde en iyi ve ekonomik sonucu alabilmek için a?a?ydaki hususlaryn çok iyi bilinmesi gerekmektedir .

Kullanylacak gübrenin cinsini tayin etmek için toprak analizlerinin yapylmasy Iazymdyr .Ayryca, bitkinin türü ile iklim de göz önünde bulundurulmalydyr. Kireçli topraklar için suda erir fosfor asidini havi gübreler (bulgur) ?eklinde gübreler ile asit karakterindeki azotlu gübreler tercih edilmelidir .
mikroorganizma faaliyeti dü?ük olan, özelliklle asitli topraklar için nitrat ?eklindeki azotlu gübreler uygundur .

2 -Gübrenin ?ekli Nasyl Olmalydyr
Gübreler , gaz, Syvy ve katy ?ekilde bulunurlar. Katy haldeki azotlu. fosforlu ve potasyumlu gübrelerin toprak ve bitki ?artlaryna uyacak nispetlerde suda eritilmelerinden syvy gübreler elde edilir. Syvy gübreler özel aletlerle topra?a verilir.

3 -Gübreler Topra?yn Neresine Verilmelidir
Gübrelerle verilen besin maddelerinden bitkilerin azami derecede faydalanmalary için kök sistemi çevresinde uzun müddet .elveri?li halde kalabilmektedir. Bu sebepledir ki gübreler ,kylcal köklerin bulundu?u kysma tatbik edilir.
Fosfor asidini havi gübreler topra?yn 15 -20 cm. derinine gömmek Iazymdyr. Aksi takdirde 3 -4 cm. derinli?inde veya sathynda verilecek olursa ya?mur ve sulama sularyyla kökün bulundu?u derinli?e inemeyece?inden bitkiler bundan faydalanamazlar.
Nitrat ?eklinde azotlu gübreler çabuk eridi?inden hafif ?eklindeki ya?y?larla daha elveri?li derinli?e inerler. Onun için bu cins gübreleri toprak üzerine serptikten sonra çapa ile hafif ?ekilde kary?tyrmak yeterli olmaktadyr . Bu gübreler fosforlu gübrelerde oldu?u gibi derine verilecek olursa bu defa kök bölgesinden daha derinlere gidece?inden bitkilerin yararlanmalary çok azalyr.

Topra?yn tabii verimlilik durumunun de?i?ik olmasy çe?itli bitkilerin geli?me devreleri boyunca besin maddelerinden de?i?ik zamanlar içerisinde ve çe?itli miktarlarda faydalanmalary topraklaryn bazy besin maddelerine belirli bir zaman içerisinde bitkilerin yararlanamayacaklary ?ekilde dönü?türüldükleri iklim faktörlerinden bilhassa ya?y?yn miktary ve da?yly?y itibariyle tatbik edilen gübrelerin yykanmasy üz:erine tesiri, gibi faktörler iyi bilindi?i takdirde en uygun gübre verme zamanynyn tayin etmek kolayla?yr .

Kayysy bahçeleri için her üç yylda ,bir dönüm ba?yna 3 ton çiftlik gübresi verilmesi en uygun ?ekildir .Suni gübrelerden her yyl a?aç ba?yna her a?acyn ya?y için 100 gr .hesaby i Ie (Ör : 1 0 ya?yndaki a?aca 1 kg.) verilmesi faydalydyr .Fosforlu ve potasly gübreler Sonbaharda a?acyn gövdeden itibaren 1 -1 ,5 m. dy?yna açylacak bir ark içerisine bant ?eklinde verilmesi Azotlu gübrelerinde ilkbaharda Mart ba?ynda 2/3 ünü Mayys ba?ynda 1/3 ünü olmak üzere serpme ?eklinde verilmesi gerekir.